İrritabl Bağırsak Sendromunda (İBS) Düşük FODMAP Diyeti: 3 Aşamalı Klinik Takip
İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS / Spastik Kolon) ve SIBO tedavisinde Düşük FODMAP diyeti: Eliminasyon, yeniden tanıtma ve kişiselleştirme aşamaları rehberi.
Kliniğinize gelen bir danışan “Sabah dümdüz bir karınla uyanıyorum ama öğleden sonra hamile gibi şişiyorum, kıyafetlerimin fermuarı kapanmıyor” diyorsa büyük olasılıkla İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS / Hassas Bağırsak) tablosu ile karşı karşıyasınızdır.
Avustralya Monash Üniversitesi tarafından geliştirilen ve gastroenteroloji dünyasında İBS semptomlarını %75 oranında hafiflettiği kanıtlanan Düşük FODMAP Diyeti protokolünü inceliyoruz.
1. FODMAP Grupları ve Yüksek Riskli Besinler
| FODMAP Grubu | Besin Kaynağı | Yüksek FODMAP Besinler | Düşük FODMAP Alternatifleri |
|---|---|---|---|
| Oligosakkaritler (Fruktanlar & GOS) | Buğday, soğan, baklagil | Soğan, sarımsak, arpacık soğan, buğday ekmeği, kuru fasulye | Taze yeşil soğan yaprağı, sarımsak aromalı zeytinyağı, karabuğday, haşlanıp süzülmüş mercimek (az porsiyon) |
| Disakkaritler (Laktoz) | Süt şekeri | İnek sütü, dondurma, taze peynirler | Laktozsuz süt, sert olgunlaşmış peynirler (parmesan, eski kaşar) |
| Monosakkaritler (Serbest Fruktoz) | Meyve şekeri | Elma, armut, karpuz, bal, yüksek fruktozlu mısır şurubu | Çilek, yaban mersini, kivi, portakal, muz (az olgun) |
| Polioller (Şeker Alkolleri) | Meyve & tatlandırıcılar | Mantar, karnabahar, avokado, erik, sakız/tatlandırıcı (sorbitol, ksilitol) | Ispanak, kabak, havuç, salatalık, taze fasulye |
2. Düşük FODMAP Diyetinin 3 Aşaması
1. Aşama: Eliminasyon (2 – 6 Hafta)
Tüm yüksek FODMAP besinler diyetten çıkarılır. Amaç bağırsaktaki aşırı fermantasyonu ve gaz basıncını sıfırlamak, hastanın ağrı ve şişkinliğini dindirmektir.
2. Aşama: Yeniden Tanıtma (Re-challenge)
Hasta asemptomatik (şikayetsiz) hale geldikten sonra her FODMAP grubu tek tek 3 gün boyunca test edilir:
- 1. Gün: 1/4 diş sarımsak veya 1 çay kaşığı bal.
- 2. Gün: 1/2 diş sarımsak.
- 3. Gün: 1 diş sarımsak.
- Aradaki 3 gün dinlenme verilir ve bağırsak tepkisi gözlemlenir.
3. Aşama: Kişiselleştirme (FODMAP Adaptasyonu)
Hastanın tetiklenmediği besinler diyete geri eklenir; sadece dokunan besinler sınırlandırılarak zengin bir mikrobiyota sürdürülür.
3. SIBO (İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi) Şüphesi
Kalın bağırsaktaki bakteriler ince bağırsağa geri kaçtığında (SIBO) hasta en ufak bir lif veya probiyotik aldığında dahi şiddetli gaz sancısı çeker:
- SIBO şüphesi olan vakalarda hekimle koordineli laktuloz nefes testi yapılmalı,
- Diyet aşamasında prebiyotik ve inülin takviyeleri kesinlikle kesilmelidir.
4. YaşamPanel ile İBS Danışan Takibi
İBS stresle ve psikolojik durumla doğrudan tetiklenen bir rahatsızlıktır:
- YaşamPanel Danışan Portalı üzerinden danışanınız her gün tuvalet düzenini (Bristol Gayta Skalası: Tip 1-7) ve şişkinlik skorunu (1-10 puan) girer.
- Bu veriler panelde grafik olarak önünüze gelir ve hangi besinin semptom yarattığını dedektif gibi bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
YaşamPanel Ekibi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi, hukuki veya mesleki tavsiye değildir. Sağlık verisi ve KVKK konularında kendi hukuk danışmanınıza başvurun.
YaşamPanel ile danışmanlığınızı tek panelden yönetin
Randevu, ölçüm, diyet listesi, uygulamasız danışan sayfası ve tahsilat bir arada. 50 aktif danışana kadar süre sınırı olmadan ücretsizdir. Kredi kartı istenmez.
İlgili Diğer Yazılar
Akdeniz Diyeti Şablonu: Kalp-Damar Sağlığı ve Dislipidemi Yönetimi
Diyetisyenler için kardiyovasküler koruyucu Akdeniz diyeti protokolü: PREDIMED çalışması kanıtları, tekli doymamış yağ asitleri (MUFA), polifenoller ve örnek menü planı.
Fonksiyonel Tıp Diyetisyenliği: Eliminasyon Diyeti Aşamaları ve Vaka Yönetimi
Fonksiyonel tıp beslenme yaklaşımı ve eliminasyon diyeti protokolü: Enflamasyon kaynakları, bağırsak geçirgenliği (leaky gut), 4R/5R kuralı ve besinleri yeniden tanıtma aşaması.