Vücut Analizi Takibi: Diyetisyenin Danışanda Ölçmesi Gereken 8 Değer

Beslenme danışmanlığında ölçüm, programın işe yarıyor mu sorusunun tek nesnel yanıtıdır. Kilo tek başına yanıltıcı olabilir; yağ azalıp kas artarken kilo değişmeyebilir. Bu yüzden danışan kartında birden fazla parametre takip edilmesi gerekir.

1. Vücut ağırlığı (kilo)

En temel ölçüm. Tek başına yeterli değildir — bileşim değişimleri kiloda görünmeyebilir. Kontrol görüşmelerinde aynı koşulda (sabah, aç, tuvaletten sonra) ölçülmesi tutarlılık sağlar.

2. Beden kitle indeksi (BKİ)

Hesaplama: Kilo (kg) / Boy² (m²)

DSÖ sınıflaması:

• < 18,5 → Zayıf
• 18,5–24,9 → Normal
• 25–29,9 → Fazla kilolu
• ≥ 30 → Obez

BKİ, kas kütlesini dikkate almadığı için tek başına yanıltıcı olabilir (sporcularda yüksek BKİ ama düşük yağ). Diğer ölçümlerle birlikte değerlendirin.

3. Yağ oranı (%)

İdeal aralıklar yaşa ve cinsiyete göre değişir. Biyoelektrik empedans cihazı (Tanita, InBody vb.) ile ölçülür. Cihaz yoksa bel-boyun-kalça çevre ölçümlerinden tahmin yapan denklemler (ör. ABD Donanması yöntemi) kullanılabilir; ancak cihaz ölçümüne göre daha kaba sonuç verir.

4. Kas kütlesi (kg)

Yağ oranının azaldığı ama kilonun aynı kaldığı dönemlerde danışanı motive etmek için kritik. “Kilo değişmedi ama yağ düştü, kas arttı” grafiği motivasyonu ayakta tutar.

5. Su oranı (%)

Vücut yağ oranıyla ters ilişki içindedir; yağ dokusu az su barındırır. Biyoelektrik empedans ölçümlerinde su oranı o günkü hidrasyondan etkilenir; tek ölçümle dehidrasyon yorumu yapılmamalıdır. Danışanın günlük su hedefini belirlerken referans olur.

6. Viseral yağ

İç organ çevresindeki yağ dokusunu gösteren, bazı cihazlarda 1–59 arasında derecelendirilen bir skor. Tanita gibi cihazlarda 13 ve üzeri yüksek kabul edilir; skala cihaza göre değişebilir. Özellikle bel çevresi geniş danışanlarda önemli bir motivasyon aracı.

7. Bel-kalça oranı

Hesaplama: Bel çevresi / Kalça çevresi

Abdominal yağlanmanın en pratik göstergesi. Referans değerler: DSÖ, oranın kadınlarda 0,85 ve üzerinde, erkeklerde 0,90 ve üzerinde olmasını abdominal obezite göstergesi sayar.

Kiloda değişim görülmese bile bel-kalça oranındaki iyileşme programın işe yaradığını gösterir.

8. Bazal metabolizma hızı (BMH)

Vücut analizi cihazı olmadığında Mifflin-St Jeor denklemini kullanın:

• Kadın: (10 × kilo) + (6,25 × boy cm) − (5 × yaş) − 161
• Erkek: (10 × kilo) + (6,25 × boy cm) − (5 × yaş) + 5

Günlük enerji ihtiyacı: BMH × aktivite katsayısı (hareketsiz 1,2 — çok aktif 1,9).

---

Çevre ölçüleri: 5 kritik nokta

Bel ve kalça dışında bu çevre ölçülerini de düzenli kaydedin:

1. Bel: Göbek deliği hizasında, nefes verdikten sonra
2. Kalça: Kalça çıkıntısının en geniş noktasından
3. Göğüs: Koltuk altından geçen yatay çevre
4. Üst kol: Biceps ortasından, sarkık kolda
5. Uyluk: Uyluğun orta noktasından

---

Ölçümleri doğru kaydetmek için 3 kural

1. Aynı cihazla ölçün. Farklı bioimpedans cihazları farklı algoritmalar kullanır; sonuçlar karşılaştırılamaz.
2. Aynı koşullarda ölçün. Sabah, aç, idrar yaptıktan sonra; egzersizden 12 saat sonra.
3. Grafik çizin. Rakamlar tek başına anlamsız; önemli olan trend. İkinci ölçümden itibaren grafiği danışana gösterin.

---

YaşamPanel’de her ölçüm danışan kartına kaydedilir; kilo, yağ ve bel grafiği otomatik çizilir, BKİ ve bazal metabolizma her ölçümde güncellenir. Danışan da kendi sayfasından grafiğini görebilir. Ücretsiz deneyin →