Beslenme Danışmanlığında Motivasyonel Görüşme Teknikleri: Dirençli Danışan Yönetimi
Diyetisyenler için motivasyonel görüşme (Motivational Interviewing - MI) ilkeleri: OARS modeli, değişim konuşması (change talk), ambivalans çözümü ve direnci kırma rehberi.
Bir diyetisyenin başarısı, yazdığı diyet listesinin biyokimyasal doğruluğundan çok; danışanın o listeyi hayatına ne kadar uygulayabildiğiyle ölçülür.
Pek çok danışan listeyi aldıktan sonra “Aslında ne yemem gerektiğini biliyorum ama uygulayamıyorum” der. İşte bu noktada diyetisyenin bir “öğretmen” gibi ders anlatmayı bırakıp bir “koç” gibi dinlemesini sağlayan Motivasyonel Görüşme (Motivational Interviewing - MI) devreye girer.
1. Düzeltme Refleksinden (Righting Reflex) Kaçının
İnsanlar doğası gereği kendilerine ne yapılması gerektiği emredildiğinde direnç gösterir:
- Diyetisyen: “Akşamları tatlı yemeyi derhal bırakmalısın, yoksa insülin direncin kırılmaz.”
- Danışanın İç Sesi: “Beni anlamıyor, bütün gün patronumla uğraşıyorum, tek keyfim bu tatlı.”
- Çözüm: Danışana değişimin nedenlerini siz söylemeyin; doğru sorularla kendi ağzından söylemesini sağlayın (Değişim Konuşması / Change Talk).
2. OARS İletişim Çerçevesi
| Teknik | Açıklama | Klinik Cümle Örneği |
|---|---|---|
| O - Açık Uçlu Sorular | Evet/Hayır cevabı yerine danışanın duygusunu açmasını sağlar | “Hafta sonları diyeti sürdürmeyi sizin için en çok zorlaştıran şey neydi?” |
| A - Olumlamalar (Affirmation) | Danışanın çabasını ve güçlü yönlerini takdir eder | “Bu hafta 3 gün yürüyüş yapmışsınız; yoğun iş temponuza rağmen bu vakti yaratabilmeniz büyük bir kararlılık.” |
| R - Yansıtıcı Dinleme | Danışanın söylediğini anladığınızı gösteren ayna tutma | “Öğün atladığınızda akşamları kontrolü kaybettiğinizi ve bunun sizde suçluluk yarattığını hissediyorsunuz.” |
| S - Özetleme (Summarizing) | Konuşulanları toparlayıp bir sonraki adıma bağlama | “Buraya kadar konuştuklarımızı toparlarsak: Su içmeyi artırmak istiyorsunuz ama masanızda şişe taşımayı unutuyorsunuz. Peki bunu nasıl pratikleştirebiliriz?” |
3. Önem ve Güven Cetveli (1’den 10’a Kadar)
Danışanın değişime ne kadar hazır olduğunu ölçmek için:
- “Kilo vermek sizin için 1 ile 10 arasında ne kadar önemli?”
- Danışan “7” derse hemen sorun: “Neden 5 değil de 7?”
- Bu soru danışanın kendi gerekçelerini sıralamasını sağlar (“Çünkü merdiven çıkarken nefes nefese kalıyorum, çocuklarımla koşmak istiyorum”).
- Ardından sorun: “Peki 7’den 8’e çıkmak için bu hafta neyi değiştirmemiz gerekir?”
4. YaşamPanel ile Hedef Belirleme
Görüşmenin sonunda hedefleri soyut bırakmayın:
- YaşamPanel Hedef Belirleme ve Motivasyon Formu ile SMART (Spesifik, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, Gerçekçi, Zamanlı) hedefler koyun (Örn: “Bu hafta her gün 2 litre su ve haftada 3 gün 30 dk yürüyüş”).
- Danışanınız Uygulamasız Danışan Portalı üzerinden bu hedefleri her gün yeşil tiklerle işaretledikçe dopamin salgılar ve sürece dört elle sarılır.
Sıkça Sorulan Sorular
YaşamPanel Ekibi
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi, hukuki veya mesleki tavsiye değildir. Sağlık verisi ve KVKK konularında kendi hukuk danışmanınıza başvurun.
YaşamPanel ile danışmanlığınızı tek panelden yönetin
Randevu, ölçüm, diyet listesi, uygulamasız danışan sayfası ve tahsilat bir arada. 50 aktif danışana kadar süre sınırı olmadan ücretsizdir. Kredi kartı istenmez.
İlgili Diğer Yazılar
Yeme Bozukluklarında Diyetisyen Yaklaşımı: Anoreksiya, Bulimiya ve BED Yönetimi
Yeme bozukluklarında (Anoreksiya Nervoza, Bulimiya Nervoza, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu - BED) diyetisyen ve psikolog iş birliği: Kör tartım, SCOFF taraması ve sezgisel yeme.
Diyet Danışanlarının Süreci Bırakmasını Önlemenin 6 Bilimsel Yolu
Danışanların diyetten kopma nedenleri ve diyetisyenin kontrolü kaçırmasını engelleyen takip stratejileri: 21 gün kontrol uyarısı, günlük log ve motivasyon.